Νέο Κληρονομικό Δίκαιο 2026: Τι Πρέπει να Γνωρίζουν Ομογενείς, Expats και Ιδιοκτήτες Ακινήτων στην Ελλάδα

Η Ελλάδα προχώρησε στη σημαντικότερη μεταρρύθμιση του κληρονομικού δικαίου εδώ και δεκαετίες. Ο Νόμος 5303/2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ στις 22 Μαΐου 2026, εκσυγχρονίζει βασικά σημεία του ελληνικού κληρονομικού δικαίου και αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι διαθήκες, οι κληρονόμοι, οι σύντροφοι, τα χρέη της κληρονομιάς και η κληρονομιά ακινήτων στην Ελλάδα.

Για Έλληνες ομογενείς, Έλληνες κατοίκους εξωτερικού, οικογένειες με περιουσία στην Ελλάδα και αλλοδαπούς που έχουν ή πρόκειται να κληρονομήσουν ελληνικό ακίνητο, οι αλλαγές δεν είναι θεωρητικές. Μπορούν να επηρεάσουν άμεσα ποιος κληρονομεί, πώς μεταβιβάζεται ένα ακίνητο, αν ισχύει μια διαθήκη και αν ο κληρονόμος κινδυνεύει από χρέη της κληρονομιάς.

---

Το νέο κληρονομικό δίκαιο επηρεάζει πρακτικά ερωτήματα όπως:

• Ισχύει ακόμη η ιδιόγραφη διαθήκη;

• Ποιος κληρονομεί ελληνικό ακίνητο όταν δεν υπάρχει διαθήκη;

• Τι δικαιώματα έχει ο/η σύζυγος, ο σύντροφος με σύμφωνο συμβίωσης ή ο σύντροφος χωρίς γάμο;

• Μπορούν τα παιδιά ή άλλοι στενοί συγγενείς να διεκδικήσουν νόμιμη μοίρα;

• Ευθύνεται ο κληρονόμος με την προσωπική του περιουσία για χρέη του θανόντος;

• Τι ισχύει όταν ο κληρονόμος ζει στο εξωτερικό;

Οι βασικές αλλαγές εφαρμόζονται σε κληρονομικές σχέσεις όπου ο θάνατος επέρχεται από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά.

Ακολουθούν τα σημαντικότερα σημεία για ομογενείς, Έλληνες του εξωτερικού,

αλλοδαπούς κληρονόμους και ιδιοκτήτες ελληνικής ακίνητης περιουσίας.

Γιατί άλλαξε το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο

Ο επίσημος σκοπός της μεταρρύθμισης είναι η προσαρμογή του κληρονομικού δικαίου στις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες.

Στην πράξη, η αλλαγή ήταν αναγκαία.

Οι κληρονομιές στην Ελλάδα συχνά συνδυάζουν ακίνητα, οικογενειακές εντάσεις και έγγραφα που βρίσκονται σε διαφορετικές χώρες. Ένας γονέας μπορεί να ζει στην Ελλάδα, ενώ τα παιδιά του να ζουν στο Λονδίνο, τη Μελβούρνη, τη Νέα Υόρκη ή το Τορόντο. Ένα ακίνητο στο χωριό μπορεί να ανήκει σε πολλούς συγγενείς που δεν μιλούν μεταξύ τους. Μια ιδιόγραφη διαθήκη μπορεί να εμφανιστεί χρόνια μετά τον θάνατο. Κληρονόμοι στο εξωτερικό μπορεί να φοβούνται να αποδεχθούν μια ελληνική κληρονομιά επειδή δεν γνωρίζουν αν υπάρχουν φόροι, δάνεια ή άλλα χρέη.

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να κάνει το σύστημα πιο σαφές, πιο ασφαλές και πιο κοντά στη σημερινή οικογενειακή πραγματικότητα.

Για τους ομογενείς, το βασικό μήνυμα είναι απλό: το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο γίνεται πιο ευέλικτο, αλλά η σωστή προετοιμασία και η ορθή διαδικασία γίνονται ακόμη πιο σημαντικές.

1. Οι ιδιόγραφες διαθήκες παραμένουν έγκυρες — αλλά χρειάζονται προσοχή

Οι ιδιόγραφες διαθήκες δεν καταργούνται.

Μια ιδιόγραφη διαθήκη εξακολουθεί να είναι έγκυρη όταν είναι γραμμένη ολόκληρη με το χέρι του διαθέτη, χρονολογημένη και υπογεγραμμένη από τον ίδιο. Από τη χρονολογία πρέπει να προκύπτουν η ημέρα, ο μήνας και το έτος.

Όμως το νέο σύστημα δίνει μεγαλύτερη έμφαση στη σωστή δημοσίευση και απόδειξη της διαθήκης μετά τον θάνατο. Όποιος κατέχει ιδιόγραφη διαθήκη οφείλει, μόλις πληροφορηθεί τον θάνατο του διαθέτη, να την εμφανίσει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση σε συμβολαιογράφο για δημοσίευση. Οι διαθήκες δημοσιεύονται πλέον μέσω του ηλεκτρονικού Μητρώου Διαθηκών που τηρείται από τους συμβολαιογραφικούς συλλόγους.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για οικογένειες στο εξωτερικό. Μια χειρόγραφη διαθήκη που βρίσκεται σε ένα συρτάρι στην Αυστραλία, τον Καναδά, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο ή τις ΗΠΑ μπορεί να είναι έγκυρη θεωρητικά, αλλά να δημιουργήσει σοβαρά πρακτικά προβλήματα αν κανείς δεν γνωρίζει πού βρίσκεται ή αν αμφισβητηθεί η γνησιότητά της.

Στην πράξη: οι ιδιόγραφες διαθήκες παραμένουν νόμιμες, αλλά για όσους έχουν ελληνικά ακίνητα και οικογένεια στο εξωτερικό, μια συμβολαιογραφική διαθήκη είναι συχνά ασφαλέστερη επιλογή.

2. Διαθήκες στο εξωτερικό, προξενικές αρχές και ξενόγλωσσοι διαθέτες

Πολλές ελληνικές κληρονομικές υποθέσεις ξεκινούν εκτός Ελλάδας. Ο θανών μπορεί να ζούσε στο εξωτερικό, οι κληρονόμοι να βρίσκονται στο εξωτερικό ή η διαθήκη να φυλάσσεται εκτός Ελλάδας.

Το νέο δίκαιο το αναγνωρίζει αυτό. Αν διαθήκη βρίσκεται σε ελληνική προξενική αρχή, η προξενική αρχή οφείλει, μόλις πληροφορηθεί τον θάνατο, να τη δημοσιεύσει σύμφωνα με τη νόμιμη διαδικασία. Επίσης, αν ο κάτοχος ιδιόγραφης διαθήκης διαμένει στο εξωτερικό, μπορεί να την εμφανίσει για δημοσίευση και στην ελληνική προξενική αρχή.

Αυτό μπορεί να διευκολύνει το πρώτο βήμα για ομογενείς και κληρονόμους που ζουν μακριά από την Ελλάδα.

Η μεταρρύθμιση προβλέπει επίσης σαφέστερη προστασία για όσους δεν γνωρίζουν ελληνικά. Αν ο συμβολαιογράφος διαπιστώσει ότι ο διαθέτης αγνοεί την ελληνική γλώσσα ή αν ο διαθέτης δηλώσει ότι δεν γνωρίζει ελληνικά, προσλαμβάνεται διερμηνέας. Ο διερμηνέας μεταφράζει την πράξη πριν από την υπογραφή στη γλώσσα στην οποία εκφράζεται ο διαθέτης.

Αυτό αφορά ιδίως αλλοδαπούς συζύγους, συντρόφους ή ιδιοκτήτες ακινήτων στην Ελλάδα. Η διαθήκη δεν είναι τυπική υπογραφή. Καθορίζει ποιος θα λάβει την περιουσία μετά τον θάνατο.

Στην πράξη: αν η διαθήκη ή οι κληρονόμοι βρίσκονται στο εξωτερικό, η προξενική αρχή μπορεί να βοηθήσει. Όμως τα ελληνικά ακίνητα εξακολουθούν να χρειάζονται σωστή νομική, φορολογική και συμβολαιογραφική διαδικασία στην Ελλάδα.

3. Σύζυγοι, σύμφωνα συμβίωσης και σύντροφοι χωρίς γάμο

Το νέο δίκαιο αλλάζει τα δικαιώματα του επιζώντος συζύγου όταν δεν υπάρχει διαθήκη.

Αν ο θανών αφήνει σύζυγο και ένα παιδί, ο σύζυγος κληρονομεί πλέον το ένα τρίτο της κληρονομιάς. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, ο σύζυγος λαμβάνει το ένα τέταρτο.

Αυτό είναι σημαντικό επειδή πολλές ελληνικές κληρονομιές αποτελούνται κυρίως από ακίνητα. Ένα διαμέρισμα, μια οικογενειακή κατοικία ή ένα οικόπεδο μπορεί να είναι το βασικό περιουσιακό στοιχείο. Μια αλλαγή στα ποσοστά μπορεί να επηρεάσει τον έλεγχο, την πώληση και τη διαχείριση της περιουσίας.

Οι σύντροφοι με σύμφωνο συμβίωσης αποκτούν επίσης ισχυρότερη προστασία και αντιμετωπίζονται σε μεγάλο βαθμό πιο κοντά στους συζύγους.

Το νέο πλαίσιο αναγνωρίζει, σε περιορισμένες περιπτώσεις, δικαιώματα και για πρόσωπο που ζούσε με τον θανόντα σε σταθερή ελεύθερη ένωση. Αυτό μπορεί να ισχύει όταν δεν υπάρχει σύζυγος και το ζευγάρι ζούσε μαζί τουλάχιστον τα τελευταία τρία χρόνια πριν τον θάνατο ή σε ορισμένες περιπτώσεις με κοινά παιδιά.

Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε σύντροφος χωρίς γάμο κληρονομεί αυτόματα. Μπορεί να χρειαστεί απόδειξη της σχέσης και της κοινής ζωής. Κοινή κατοικία, λογαριασμοί, φορολογικά στοιχεία, παιδιά, μάρτυρες και άλλα αποδεικτικά στοιχεία μπορεί να γίνουν κρίσιμα.

Στην πράξη: αν θέλετε ο/η σύζυγος ή ο/η σύντροφός σας να κληρονομήσει ελληνικό ακίνητο, μην βασίζεστε σε υποθέσεις. Ρυθμίστε το καθαρά με έγκυρη διαθήκη.

4. Η νόμιμη μοίρα γίνεται κυρίως χρηματική αξίωση

Το ελληνικό δίκαιο προστατεύει ορισμένους στενούς συγγενείς μέσω της νόμιμης μοίρας.

Με το νέο πλαίσιο, οι κατιόντες, οι γονείς και ο επιζών σύζυγος μπορούν να έχουν αξίωση νόμιμης μοίρας. Όμως η αξίωση αυτή είναι πλέον κυρίως χρηματική αξίωση, ίση με το μισό της αξίας της εξ αδιαθέτου μερίδας.

Αυτό είναι μεγάλη αλλαγή για την κληρονομιά ελληνικών ακινήτων.

Στο παρελθόν, οι διαφορές γύρω από τη νόμιμη μοίρα συχνά οδηγούσαν σε ανεπιθύμητη συνιδιοκτησία. Ένα διαμέρισμα ή ένα σπίτι μπορούσε να καταλήξει σε μικρά ποσοστά μεταξύ πολλών κληρονόμων. Αυτό έκανε δύσκολη την πώληση, την εκμίσθωση, την ανακαίνιση ή ακόμη και την απλή διαχείριση.

Η νέα προσέγγιση μπορεί να μειώσει τέτοια αδιέξοδα. Μια διαθήκη μπορεί να αφήνει ένα ελληνικό ακίνητο σε ένα πρόσωπο, ενώ οι προστατευόμενοι κληρονόμοι να έχουν χρηματική αξίωση αντί να γίνονται αυτομάτως συγκύριοι.

Αυτό δεν καταργεί τη νόμιμη μοίρα. Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο συνήθως λειτουργεί.

Στην πράξη: αν το βασικό σας περιουσιακό στοιχείο είναι ελληνικό ακίνητο, η διαθήκη σας πρέπει να επανεξεταστεί με βάση τους νέους κανόνες.

5. Εισάγονται οι κληρονομικές συμβάσεις

Η μεταρρύθμιση εισάγει τις κληρονομικές συμβάσεις αιτία θανάτου.

Πλέον, ένα πρόσωπο μπορεί να συνάψει συμβολαιογραφική κληρονομική σύμβαση για να εγκαταστήσει κληρονόμο, να συστήσει κληροδοσία, να επιβάλει υποχρεώσεις ή να επιλέξει το εφαρμοστέο δίκαιο στην κληρονομική του διαδοχή. Η σύμβαση καταρτίζεται ενώπιον συμβολαιογράφου με αυτοπρόσωπη παρουσία των συμβαλλομένων.

Αυτό μπορεί να φανεί χρήσιμο σε πιο σύνθετες οικογενειακές και περιουσιακές περιπτώσεις, όπως οικογενειακές επιχειρήσεις, δεύτεροι γάμοι, παιδιά από διαφορετικές σχέσεις, ακίνητα που διαχειρίζεται ένα μέλος της οικογένειας ή οικογένειες που ζουν σε διαφορετικές χώρες.

Οι κληρονομικές συμβάσεις είναι ισχυρό εργαλείο επειδή σημαντικές διατάξεις τους δεν ανακαλούνται ελεύθερα όπως μια απλή διαθήκη.

Στην πράξη: οι κληρονομικές συμβάσεις μπορεί να γίνουν χρήσιμο εργαλείο σχεδιασμού, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται χωρίς προσεκτική νομική συμβουλή.

6. Οι κληρονόμοι προστατεύονται περισσότερο από τα χρέη της κληρονομιάς

Αυτή είναι μία από τις πιο πρακτικές αλλαγές για κληρονόμους που ζουν στο εξωτερικό.

Με το νέο δίκαιο, ο κληρονόμος προστατεύεται περισσότερο από τα χρέη της κληρονομιάς, καθώς δεν ευθύνεται αυτομάτως με την προσωπική του περιουσία. Η προστασία αυτή όμως προϋποθέτει προσεκτικό χειρισμό: πριν διαθέσει, πουλήσει, μισθώσει ή μεταβιβάσει περιουσιακά στοιχεία της κληρονομιάς, πρέπει να ελεγχθούν τα χρέη, οι φόροι και η συνολική κατάσταση της περιουσίας.

Όμως η προστασία αυτή δεν σημαίνει ότι ο κληρονόμος μπορεί να ενεργεί απρόσεκτα. Αν διαθέσει περιουσιακά στοιχεία χωρίς σωστή διαδικασία ή μειώσει την αξία της κληρονομιάς από υπαιτιότητά του, μπορεί να υπάρξουν συνέπειες.

Στην πράξη: πριν πουλήσετε, νοικιάσετε, αδειάσετε ή μεταβιβάσετε ελληνικό ακίνητο που ανήκει σε κληρονομιά, ελέγξτε πρώτα την κληρονομική, φορολογική και δανειακή εικόνα.

7. Οι ομογενείς πρέπει να προσέχουν την προθεσμία αποποίησης

Αν δεν θέλετε να αποδεχθείτε μια κληρονομιά στην Ελλάδα, μπορεί να χρειαστεί να κάνετε επίσημη αποποίηση κληρονομιάς.

Η γενική προθεσμία είναι τέσσερις μήνες από τότε που ο κληρονόμος πληροφορήθηκε την επαγωγή και τον λόγο της. Αν όμως ο θανών είχε την τελευταία κατοικία του στο εξωτερικό ή αν ο κληρονόμος κατοικούσε στο εξωτερικό όταν άρχισε η προθεσμία, η προθεσμία είναι ένα έτος.

Αυτός ο κανόνας είναι κρίσιμος για Έλληνες του εξωτερικού και αλλοδαπούς κληρονόμους.

Το ότι ζείτε στο εξωτερικό δεν σημαίνει ότι μπορείτε να αγνοήσετε την υπόθεση. Η απώλεια προθεσμίας μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα, ειδικά όταν υπάρχουν χρέη, συγκληρονόμοι, φορολογικές εκκρεμότητες ή αμφισβητούμενα ακίνητα.

Στην πράξη: αν ενημερωθείτε ότι κληρονομείτε στην Ελλάδα, ζητήστε νομική συμβουλή νωρίς. Η προθεσμία για κατοίκους εξωτερικού μπορεί να είναι μεγαλύτερη, αλλά δεν είναι απεριόριστη.

Τι πρέπει να κάνουν τώρα οι ομογενείς και οι ιδιοκτήτες ελληνικών ακινήτων

Το νέο δίκαιο δεν σημαίνει ότι κάθε υπάρχουσα διαθήκη είναι άκυρη. Σημαίνει όμως ότι πολλές διαθήκες και σχέδια διαδοχής πρέπει να επανεξεταστούν.

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα αν υπάρχει ελληνικό ακίνητο, κληρονόμοι σε διαφορετικές χώρες, σύζυγος ή σύντροφος που δεν είναι Έλληνας, παιδιά από διαφορετικές σχέσεις, σύντροφος χωρίς γάμο, ιδιόγραφη διαθήκη, ξένη διαθήκη που αναφέρει ελληνικά περιουσιακά στοιχεία, πιθανά χρέη ή οικογενειακή επιχείρηση, μισθωμένο ακίνητο ή γη στην Ελλάδα.

Ένας σωστός έλεγχος πρέπει να απαντά σε τρία ερωτήματα:

• Λειτουργεί ακόμη η διαθήκη με βάση τους νέους κανόνες;

• Προστατεύει τα πρόσωπα που πράγματι θέλετε να προστατεύσει;

• Θα μπορεί να εφαρμοστεί εύκολα στην Ελλάδα μετά τον θάνατο;

Αν η απάντηση δεν είναι σαφής, ο φάκελος χρειάζεται έλεγχο.

Οι ελληνικές κληρονομικές υποθέσεις σπάνια είναι μόνο νομικά θέματα. Είναι ταυτόχρονα νομικά, φορολογικά, κτηματολογικά, οικογενειακά και διαδικαστικά ζητήματα. Όταν προστίθενται απόσταση, ξένα έγγραφα και συγγενείς σε διαφορετικές χώρες, το πρόβλημα μπορεί να γίνει γρήγορα ακριβό.

Συμπέρασμα

Το νέο κληρονομικό δίκαιο αλλάζει το τοπίο για διαθήκες, συζύγους, συντρόφους, νόμιμη μοίρα, χρέη κληρονομιάς και ελληνικά ακίνητα.

Για ομογενείς, Έλληνες κατοίκους εξωτερικού και κληρονόμους εκτός Ελλάδας, το μήνυμα είναι απλό:

• Μην βασίζεστε σε παλιές συμβουλές.

• Μην βασίζεστε σε υποθέσεις.

• Μην βασίζεστε σε μια ιδιόγραφη διαθήκη που κανείς δεν μπορεί να βρει.

Αν έχετε ακίνητο στην Ελλάδα, αν περιμένετε να κληρονομήσετε ελληνική περιουσία ή αν η οικογένειά σας έχει δεσμούς με ελληνική κληρονομιά, τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να ελέγξετε τον σχεδιασμό σας.

---

Διαβάστε επίσης

Για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με διαθήκες, ιδιόγραφες διαθήκες, συμβολαιογραφικές διαθήκες και ξένους ιδιοκτήτες, διαβάστε:

Διαθήκες στην Ελλάδα μετά τον Νόμο 5303/2026: Τι πρέπει να γνωρίζουν ομογενείς και ξένοι ιδιοκτήτες

Για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με κληρονόμους, συζύγους, συντρόφους, νόμιμη μοίρα, χρέη και μεταβίβαση ελληνικών ακινήτων, διαβάστε:

Κληρονομιά Ακινήτου στην Ελλάδα: Σύζυγοι, Σύντροφοι, Νόμιμη Μοίρα και Χρέη με το Νέο Δίκαιο

---

Χρειάζεστε βοήθεια με κληρονομιά ή ακίνητο στην Ελλάδα;

Στο Expat Law, βοηθάμε Έλληνες ομογενείς, Έλληνες κατοίκους εξωτερικού, διεθνείς οικογένειες και κληρονόμους εκτός Ελλάδας σε ζητήματα κληρονομικού σχεδιασμού, διαθηκών, αποδοχής κληρονομιάς, μεταβίβασης ακινήτων, αποποίησης κληρονομιάς, κληρονομικών διαφορών και διασυνοριακών υποθέσεων.

Επικοινωνήστε μαζί μας πριν μια ελληνική κληρονομιά γίνει ελληνική κληρονομική διαφορά.